Dla większości właścicieli firm forma opodatkowania to decyzja podjęta raz na początku działalności i potem zapomniana. Do końca 2026 roku może być inaczej — i to nie z powodu własnego wyboru, ale z powodu planowanych zmian rządowych.
21 sierpnia 2026 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt ustawy UD458, który zakłada jedną z największych zmian w opodatkowaniu JDG od czasów Polskiego Ładu. Jeśli projekt wejdzie w życie bez zmian od 1 stycznia 2027 r., limit przychodu pozwalający na korzystanie z ryczałtu ewidencjonowanego spadnie z obecnych 2 milionów euro do 250 tysięcy euro — ośmiokrotnie. W przeliczeniu na złote, przy kursie EUR/PLN ~4,10, mówimy o przejściu z limitu ~8,2 mln PLN do ~1,025 mln PLN.
Dla firm z przychodem poniżej miliona złotych rocznie — nic się nie zmienia. Dla tych powyżej — decyzja o formie opodatkowania na 2027 rok to jeden z ważniejszych ruchów finansowych tego jesienia, a termin na złożenie oświadczenia to 20 lutego 2027 r.
Projekt UD458 jednocześnie zmienia skalę podatkową (nowy próg 24%) i podnosi daninę solidarnościową — zmieniają się więc warunki dla wszystkich form, nie tylko ryczałtu. To sprawia, że warto przeanalizować swoją sytuację kompleksowo, nie tylko pod kątem samego limitu ryczałtu.
Poniżej wyjaśniamy, co się szykuje, kogo dotyczy i jak się przygotować.
Trzy formy opodatkowania JDG — szybka mapa
Zanim przejdziemy do zmian, krótkie przypomnienie. Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) i spółki osobowe mogą dziś wybierać spośród trzech form opodatkowania dochodów z działalności:
Skala podatkowa (zasady ogólne) — stawki 12% i 32%, próg pomiędzy nimi na poziomie 120 000 zł dochodu. Kwota wolna od podatku: 30 000 zł. Forma domyślna — jeśli nie złożysz żadnego oświadczenia, obowiązuje właśnie ta. Jej główna zaleta: możesz odliczać koszty uzyskania przychodu, rozliczać się z małżonkiem, korzystać z ulg podatkowych (np. ulga na dziecko, IP Box, ulga B+R).
Podatek liniowy — stała stawka 19%, niezależnie od wysokości dochodu. Brak prawa do kwoty wolnej i ulg zależnych od dochodu (np. ulga na dziecko). Kluczowa zaleta: powyżej ~120 000 zł dochodu każda złotówka jest opodatkowana stawką 19%, a nie 32%. Możliwość odliczania kosztów — jak przy skali. Ograniczenie: nie możesz wybrać podatku liniowego, jeśli wykonujesz dla byłego lub obecnego pracodawcy te same czynności co na etacie.
Ryczałt ewidencjonowany — podatek liczony od przychodu, nie od dochodu. Stawki: 2%, 3%, 5,5%, 8,5%, 10%, 12%, 12,5%, 14%, 15%, 17% — w zależności od rodzaju działalności. Nie odliczasz kosztów firmowych. To właśnie ta cecha sprawia, że ryczałt opłaca się przy niskich kosztach i wysokich marżach — typowo dla usług IT (12%), wolnych zawodów (15–17%), handlu (3%).
Każda forma ma swoje optymalne zastosowanie. Wybór zależy od wysokości przychodów, kosztów, branży i sytuacji rodzinnej — nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich.
Szybkie porównanie w jednej tabeli:
| Cecha | Skala podatkowa | Podatek liniowy | Ryczałt |
|---|---|---|---|
| Stawka podatku | 12% / (24%) / 32% | 19% stała | 2–17% od przychodu |
| Podstawa opodatkowania | Dochód (przychód − koszty) | Dochód | Przychód |
| Odliczanie kosztów | Tak | Tak | Nie |
| Kwota wolna 30 000 zł | Tak | Nie | Nie |
| Ulga na dziecko | Tak | Nie | Nie |
| Wspólne rozliczenie z małżonkiem | Tak | Nie | Nie |
| Limit przychodu (projekt 2027) | Brak | Brak | 250 000 EUR |
| Kiedy najbardziej korzystny | Wysokie koszty, dzieci, małżonek | Dochód powyżej ~120 tys. zł, niskie ulgi | Niskie koszty, branże z preferencyjną stawką |
Co zakłada projekt UD458 — zmiany planowane od 1 stycznia 2027
Projekt UD458, opublikowany 21 sierpnia 2026 r., zawiera trzy grupy zmian istotne dla właścicieli firm:
1. Ryczałt: limit przychodu spada do 250 tys. euro
To zmiana, która uderza bezpośrednio. Obecny limit wynosi 2 mln euro — co oznacza, że ryczałt jest dostępny dla zdecydowanej większości JDG w Polsce. Projekt zakłada obniżenie tego limitu do 250 000 euro przychodu w roku poprzedzającym.
Przy kursie EUR/PLN 4,10 oznacza to ok. 1 025 000 PLN (niespełna 1,03 mln PLN). Firmy z przychodem poniżej tej kwoty nie odczują zmiany. Firmy z przychodem powyżej — tracą prawo do ryczałtu od 1 stycznia 2027 r. i będą zobowiązane przejść na skalę podatkową lub podatek liniowy.
Projekt wprowadza też dodatkowy przepis dla tych, którzy korzystają z ryczałtu w trakcie roku i przekraczają 300 000 euro: nadwyżka przychodów powyżej 300 tys. euro podlega stawce 17% ryczałtu, niezależnie od dotychczasowej stawki. Dotyczy to roku, w którym przekroczenie następuje.
2. Skala podatkowa: nowy, pośredni próg 24%
Projekt zmienia skalę podatkową z obecnej dwustawkowej (12% i 32%) na tróbstawkową:
| Dochód roczny | Stawka PIT (projekt) |
|---|---|
| Do 30 000 zł | 0% (kwota wolna — bez zmian) |
| 30 001–130 000 zł | 12% |
| 130 001–150 000 zł | 24% (nowy próg) |
| Powyżej 150 000 zł | 32% |
Zmiana ma złagodzić obecny gwałtowny skok z 12% na 32% przy przekroczeniu 120 000 zł dochodu. Dla wielu przedsiębiorców i pracowników na wysokich pensjach to ukłon — choć dla tych z dochodem powyżej 130 000 zł obie stawki (24% i 32%) są wyższe niż dotychczasowe 12%. Kwota wolna od podatku pozostaje bez zmian: 30 000 zł.
3. Danina solidarnościowa: wzrost z 4% do 5%
Danina solidarnościowa to dodatkowy podatek od dochodów przekraczających 1 mln zł rocznie (zsumowane dochody ze wszystkich źródeł). Projekt zakłada podniesienie stawki z 4% do 5%. Dla firm i osób zarabiających powyżej miliona rocznie to wzrost obciążenia o 10 000 zł na każde 10 mln ponad próg.
Ważne zastrzeżenie: projekt UD458 z 21 sierpnia 2026 r. jest na wczesnym etapie konsultacji publicznych i nie trafił jeszcze do Sejmu. Ostateczny kształt przepisów może się zmienić — w tym konkretne limity i stawki. Planowanie decyzji o formie opodatkowania na ich podstawie ma sens (wcześniejsze przygotowanie nie szkodzi), ale finalna decyzja powinna uwzględniać stan prawny tuż przed terminem złożenia oświadczenia, czyli przed 20 lutego 2027 r.
Kto na ryczałcie musi się zastanowić, kto jest bezpieczny
Jeśli prowadzisz działalność na ryczałcie, sprawdź swój przychód za rok 2026 (lub prognozowany do końca roku):
Poniżej 250 000 euro (~1,03 mln PLN) — bezpieczna strefa. Projekt UD458 nie odbiera Ci ryczałtu. Możesz zostawić obecną formę opodatkowania lub rozważyć zmianę z innych powodów (np. planowany wzrost kosztów).
250 000–2 000 000 euro (~1,03–8,2 mln PLN) — strefa decyzji. To właśnie ta grupa jest bezpośrednim adresatem zmiany. Jeśli projekt wejdzie w życie w zaproponowanym kształcie, od 1 stycznia 2027 r. stracisz prawo do ryczałtu i automatycznie przejdziesz na skalę podatkową (jako domyślną formę). Warto to przeanalizować z wyprzedzeniem — skala nie musi być złym wyborem, ale liniowy przy wysokich dochodach często jest korzystniejszy.
Powyżej 2 000 000 euro — nie dotyczy wprost limitu, bo te firmy i tak wychodzą poza obecny limit. Tu sprawa ryczałtu nie jest aktualna.
W praktyce skalę „dotkniętych” firm trzeba oceniać w kontekście branży. Szczególnie narażone:
- usługi IT z przychodem 1–3 mln PLN (stawka 12%, atrakcyjne dla programistów prowadzących JDG)
- wolne zawody z przychodem powyżej miliona: lekarze specjaliści (stawka 14%), architekci (10%), fizjoterapeuci (17%)
- pośrednicy i agenci z wysokim obrotem (stawki 2%, 3%), gdzie duży przychód to efekt pośrednictwa, a nie faktyczna marża
Osobna sytuacja dotyczy firm, które w 2026 r. jeszcze mieszczą się w limicie 250 000 EUR, ale planują szybki wzrost. Jeśli budujesz skalę i zakładasz przekroczenie miliona złotych przychodu w 2027 r. — lepiej wkalkulować zmianę formy opodatkowania z wyprzedzeniem, niż zareagować w ciągu roku.
Ważna kwestia techniczna: jeśli w 2026 r. przekroczysz obecny limit 2 mln EUR (co dziś praktycznie dotyczy tylko bardzo dużych JDG), i tak tracisz prawo do ryczałtu niezależnie od nowych przepisów. To inna sytuacja niż limit 250 000 EUR z projektu UD458.
Ryczałt kontra skala lub liniowy — gdzie tkwi różnica finansowa
Kluczową cechą ryczałtu jest to, że nie odliczasz kosztów — podatek płacisz od przychodu. Przy niskich kosztach działalności (np. usługi programistyczne, doradztwo — koszt to głównie czas pracy i sprzęt) ryczałt jest atrakcyjny: stawka 12% od przychodu często daje niższy podatek niż 19% od dochodu przy dużej liczbie kosztów do odliczenia.
Sytuacja odwraca się, gdy firma ma wysoki udział kosztów — pracownicy na etacie, wynajem lokalu, sprzęt, podróże, licencje. Wówczas skala lub podatek liniowy pozwalają odliczyć te wydatki, a podstawa opodatkowania (dochód) jest istotnie niższa od przychodu.
Typowy przykład dla przedsiębiorcy IT z przychodem 800 000 PLN:
- Ryczałt (12%): podatek ≈ 96 000 PLN. Bez odliczenia kosztów.
- Podatek liniowy (19%), jeśli koszty stanowią 40% przychodu (320 000 PLN): dochód = 480 000 PLN → podatek ≈ 91 200 PLN. Niżej niż ryczałt — i to przy uwzględnieniu kosztów.
- Skala podatkowa: dochód 480 000 PLN, stawka 32% powyżej 120 000 zł → podatek znacząco wyższy niż liniowy.
Przy wyższych kosztach lub wyższych dochodach różnice rosną. Więcej o tym, co można wrzucić w koszty i jak je dokumentować — w poście Koszty firmowe 2026 — co można wrzucić w koszty i czego urząd skarbowy nie przepuści.
Dodatkowy scenariusz: architekt z przychodem 900 000 PLN, stawka ryczałtu 10%, koszty 40%.
- Ryczałt (10%): podatek = 90 000 PLN.
- Podatek liniowy (19%), dochód 540 000 PLN: podatek ≈ 102 600 PLN. Ryczałt lepszy.
- Ryczałt (10%), ale przy kursie/cenie PLN/EUR wzrost do ~1,05 mln PLN = przekroczenie nowego limitu: ryczałt niedostępny. Liniowy: podatek ~109 000 PLN przy dochodzie 630 000 PLN (30% kosztów). Wyższe obciążenie.
Ten przykład pokazuje, że dla wolnych zawodów z umiarkowanymi kosztami ryczałt jest korzystny — ale utrata dostępu do niego (przy przekroczeniu 1 mln PLN przychodu) może oznaczać wzrost podatku o kilkanaście–kilkadziesiąt tysięcy złotych rocznie.
Uwaga: to scenariusze poglądowe. Rzeczywista kalkulacja musi uwzględniać składki ZUS (odliczalne przy skali i liniowym, nie przy ryczałcie w tej samej formule), składkę zdrowotną (jej wysokość zależy od formy opodatkowania) oraz ewentualne ulgi. Nie zastępuje konsultacji z księgowym — ale daje punkt wyjścia do rozmowy.
Jak zmienić formę opodatkowania — procedura krok po kroku
Zmiana formy opodatkowania nie wymaga wizyty w urzędzie skarbowym z segregatorem dokumentów. W praktyce najprościej zrobić to przez internet:
Krok 1: Wejdź na biznes.gov.pl lub CEIDG
Oświadczenie o wyborze nowej formy opodatkowania składasz poprzez aktualizację wpisu w CEIDG (Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej) na stronie biznes.gov.pl. Wymaga to profilu zaufanego lub podpisu elektronicznego kwalifikowanego.
Alternatywnie: możesz złożyć oświadczenie bezpośrednio w urzędzie skarbowym właściwym dla Twojej działalności — na piśmie lub ustnie do protokołu.
Krok 2: Zaznacz nową formę opodatkowania
W formularzu CEIDG w sekcji dotyczącej opodatkowania wybierasz jedną z opcji:
- zasady ogólne (skala podatkowa)
- podatek liniowy
- ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Jeśli rezygnujesz z podatku liniowego lub ryczałtu na rzecz skali — zmieniasz odpowiednią rubrykę.
Krok 3: Złóż wniosek do terminu
Termin: do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskałeś pierwszy przychód w nowym roku podatkowym. Dla zdecydowanej większości JDG, które uzyskują przychód w styczniu, oznacza to 20 lutego 2027 r.
Wyjątek: jeśli pierwszy przychód w danym roku uzyskałeś dopiero w grudniu, termin przesuwa się na koniec grudnia.
Ważna zasada: oświadczenia o wyborze formy opodatkowania nie składasz co roku od nowa. Raz złożone oświadczenie (np. o wyborze ryczałtu) obowiązuje w kolejnych latach automatycznie, chyba że złożysz nowe.
Co się stanie, jeśli nie złożysz oświadczenia w terminie
Jeśli prowadzisz działalność na ryczałcie lub podatku liniowym i nie złożysz oświadczenia zmieniającego formę do 20 lutego — obowiązuje Cię dotychczasowa forma. Jeśli dotychczasowa forma (np. ryczałt) przestaje być dostępna z powodu nowych przepisów i nie złożysz żadnego oświadczenia — urząd skarbowy zastosuje formę domyślną, czyli skalę podatkową.
Skala podatkowa jako forma domyślna oznacza: 12% do 120 000 zł dochodu, 32% powyżej (lub wg nowych progów z UD458: 12%/24%/32%, jeśli projekt wejdzie w życie). Dla większości firm z dużymi dochodami i małymi kosztami to forma droższa niż podatek liniowy.
Innymi słowy: brak decyzji = decyzja najdroższa. Szczególnie dla firmy IT z przychodem 2 mln PLN i kosztami na poziomie 30%, skala podatkowa przy dochodzie 1,4 mln PLN da podatek znacząco wyższy niż podatek liniowy 19%.
Plan działania na jesień 2026
Dla firm na ryczałcie z przychodem zbliżającym się do 1 mln PLN lub przekraczającym tę kwotę, optymalny harmonogram wygląda tak:
Październik 2026 — Sprawdź prognozę przychodu za cały 2026 rok. Czy jesteś powyżej 250 000 EUR (~1,03 mln PLN)? Jeśli tak — zmiana może Cię dotyczyć.
Październik–Listopad 2026 — Przelicz warianty. Poproś księgowego o porównanie: ryczałt (jeśli limit zmieniony) vs liniowy 19% vs skala — przy Twoim poziomie przychodów i kosztów za 2026.
Grudzień 2026 – Styczeń 2027 — Śledzić postęp legislacyjny UD458. Projekt jest na etapie konsultacji — może zostać zmieniony (wyższy limit, inne stawki) lub odłożony. Ostateczną decyzję możesz podjąć na przełomie stycznia i lutego.
Do 20 lutego 2027 — Złóż oświadczenie przez CEIDG lub w urzędzie skarbowym. Jeśli nic się nie zmienia — też warto to zrobić świadomie (żeby wiedzieć, że zrobiłeś wybór, a nie że skala „się trafiła”).
Podsumowanie
Projekt UD458 to potencjalnie największa zmiana w ryczałcie ewidencjonowanym od lat. Ośmiokrotne obniżenie limitu przychodu z 2 mln do 250 tys. euro wyrzuci poza ryczałt wszystkie firmy z przychodem powyżej ok. 1 mln PLN rocznie. Dla wielu właścicieli MŚP — zwłaszcza w branży IT, usługach lub wolnych zawodach — to sygnał do poważnej rozmowy z księgowym.
Sama procedura zmiany jest prosta: aktualizacja wpisu w CEIDG lub wizyta w urzędzie skarbowym do 20 lutego 2027 r. Trudniejsza jest decyzja — ryczałt, skala czy liniowy — bo zależy od indywidualnej sytuacji finansowej, struktury kosztów i planów na przyszłość.
Wskazówka: projekt UD458 jest na etapie konsultacji i może się zmienić — ale warto zaplanować analizę na październik, żeby nie podejmować decyzji w pośpiechu w lutym. Finalne przepisy i tak musisz znać przed terminem, ale scenariusze kalkulacyjne możesz przygotować już teraz.
Jeśli chcesz omówić, która forma opodatkowania sprawdzi się w Twojej firmie — napisz do nas, zajmujemy się integracją systemów księgowych z raportowaniem dla MŚP.