Składka zdrowotna 2026 dla JDG — co naprawdę zmienia się od lutego

Przez większą część 2025 roku w mediach krążyła informacja, że od stycznia 2026 składka zdrowotna dla jednoosobowej działalności gospodarczej znacząco spadnie. Sejm przyjął projekt ustawy, eksperci publikowali wyliczenia, narracja brzmiała jednoznacznie: będzie taniej. Po wecie Prezydenta ustawa nie weszła w życie — i to jest fakt, którego wielu właścicieli małych firm wciąż sobie nie uświadomiło.

Z naszej perspektywy w Monaltro to jeden z tych tematów, które najczęściej wracają w rozmowach z klientami w maju 2026: „słyszałem, że składka się zmienia, ale na moim koncie ZUS widzę coś innego”. W tym artykule pokazujemy, co naprawdę obowiązuje, dlaczego dla części przedsiębiorców kwota wzrosła o ok. 37 procent względem stycznia, i jakie decyzje dotyczące formy opodatkowania warto przemyśleć właśnie teraz — przed rocznym rozliczeniem za 2025.

Co naprawdę zmienia się od 1 lutego 2026

W kwietniu 2025 r. Sejm przyjął projekt ustawy zmieniającej zasady obliczania składki zdrowotnej dla przedsiębiorców. Według propozycji, na skali podatkowej i podatku liniowym składka miała mieć dwuelementową podstawę wymiaru: ryczałtową część około 315 zł miesięcznie (do progu 1,5-krotności przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, ok. 13 tys. zł miesięcznie / 155 tys. zł rocznie) plus 4,9 procent od nadwyżki ponad ten próg. Dla ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych — analogiczny model z progiem 3-krotności przeciętnego wynagrodzenia (ok. 26 tys. zł / 310 tys. zł rocznie) i stawką 3,5 procent ponad próg.

Wyliczenia, które publikowały firmy doradcze, wyglądały dla wielu przedsiębiorców atrakcyjnie. Grant Thornton podał przykład: właściciel jednoosobowej działalności na skali podatkowej zarabiający 20 tys. zł miesięcznie płaciłby 678 zł zamiast obecnych 1 799 zł — oszczędność ponad 1 100 zł miesięcznie. Brzmiało to jak realna ulga dla najbardziej obciążonej grupy: tych przedsiębiorców, którzy mieli wysoki dochód, ale jednocześnie wysoką składkę zdrowotną liczoną od tego dochodu.

Ustawę zawetował Prezydent. Nie weszła w życie — i nie ma na ten moment żadnej alternatywnej, która zostałaby uchwalona w jej miejsce. W konsekwencji w 2026 roku składka zdrowotna obowiązuje na dotychczasowych zasadach — tych samych, które działały w 2025. Z jednym dużym „ale”, które najmocniej dotyka właśnie najmniej zarabiających.

Ostrzeżenie: jeśli przez ostatnie miesiące planowałeś budżet 2026 zakładając obniżkę składki zdrowotnej, to założenie nie ma podstawy prawnej. Sprawdź swoje prognozy cashflow — szczególnie jeśli jesteś na skali lub liniowym i mieścisz się w okolicach progu minimalnego.

Powrót do 100 procent minimalnego wynagrodzenia

W 2025 r. obowiązywała tymczasowa preferencja, dzięki której minimalna podstawa wymiaru składki zdrowotnej dla przedsiębiorców wynosiła 75 procent minimalnego wynagrodzenia. Ta preferencja wygasa wraz z końcem stycznia 2026. Od 1 lutego 2026 r. wracamy do liczenia podstawy od 100 procent minimalnego wynagrodzenia — czyli stanu, który był przed wprowadzeniem czasowej ulgi.

Minimalne wynagrodzenie na 2026 rok zostało ustalone na 4 806 zł brutto. To oznacza, że minimalna miesięczna składka zdrowotna od lutego 2026 wynosi:

432,54 zł (9 procent z 4 806 zł)

Dla porównania — w styczniu 2026, jeszcze z preferencją 75 procent, składka minimalna wynosi 314,96 zł. Różnica to około 117,60 zł miesięcznie, czyli wzrost o niemal 37 procent.

W skali roku oznacza to wzrost kosztu prowadzenia firmy o ok. 1 400 zł — i to tylko z tytułu samej składki minimalnej. Dla przedsiębiorcy, który ma niski dochód albo akurat miesiąc ze stratą, ta różnica jest bardzo odczuwalna, bo składkę zdrowotną i tak trzeba zapłacić w minimalnej wysokości — niezależnie od tego, ile firma faktycznie zarobiła w danym miesiącu.

Według publikacji branżowych zmiana dotyka ok. 1 mln osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą — w tym JDG na skali, liniowym oraz część podatników rozliczających się kartą podatkową. Dla wielu z nich to dodatkowy fixed cost, który wcześniej nie był wpisany w roczny budżet.

Składka zdrowotna 2026 wg formy opodatkowania

Każda z czterech form opodatkowania ma swoją logikę wyliczania składki. Poniżej streszczenie obowiązujących zasad na 2026.

Skala podatkowa (zasady ogólne)

• Stawka: 9 procent dochodu z poprzedniego miesiąca.
• Minimalna składka miesięczna: 432,54 zł (od lutego 2026).
• Podstawa: nie niższa niż 100 procent minimalnego wynagrodzenia (4 806 zł).

Tłumacząc na przykład: jeśli w danym miesiącu uzyskałeś dochód 4 806 zł lub mniej, zapłacisz 432,54 zł. Jeśli dochód wynosi 10 000 zł — zapłacisz 900 zł (9 procent z 10 000 zł). Jeśli dochód wynosi 30 000 zł — zapłacisz 2 700 zł.

Na skali podatkowej nie odliczysz składki zdrowotnej od dochodu ani od podatku. To jest jedna z głównych zmian, którą wprowadził Polski Ład w 2022 r. i która od tamtej pory najbardziej obciążyła przedsiębiorców o wysokim dochodzie.

Podatek liniowy (19 procent)

• Stawka: 4,9 procent dochodu z poprzedniego miesiąca.
• Minimalna składka miesięczna: 432,54 zł (od lutego 2026).
• Podstawa: nie niższa niż 100 procent minimalnego wynagrodzenia.

Niższa stawka procentowa (4,9 zamiast 9) sprawia, że przy tym samym dochodzie liniowcy zapłacą mniej składki w wartościach bezwzględnych. Ale uwaga: minimum jest takie samo — przy niskich dochodach (do ok. 8 827 zł miesięcznie) zapłacisz 432,54 zł, bo poniżej tej kwoty 4,9 procent z dochodu nie sięga jeszcze minimum.

Na liniowym możesz odliczyć część składki od dochodu — ale w 2026 obowiązuje limit roczny 14 100 zł. Nadwyżka powyżej tego limitu nie podlega odliczeniu. Limit dotyczy całego roku, więc przy wysokich dochodach (gdy składka zdrowotna rocznie przekracza 14 tys. zł) część kosztu zostaje w kieszeni przedsiębiorcy.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Tutaj logika jest inna — podstawą wymiaru nie jest dochód z poprzedniego miesiąca, tylko przychód roczny. Trzy progi:

Stawka dla każdego progu wynosi 9 procent podstawy. Konkretne kwoty zależą od wysokości przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za IV kwartał 2025 — GUS publikuje ten wskaźnik ok. 20 stycznia 2026 i to on zamyka rachunek. Wg publikacji branżowych szacunki kwotowe na 2026 plasują się w okolicach:

• I próg (przychód do 60 tys. zł): ok. 480–500 zł miesięcznie
• II próg (60–300 tys. zł): ok. 800–830 zł miesięcznie
• III próg (powyżej 300 tys. zł): ok. 1 450–1 500 zł miesięcznie

Rozbieżności między publikacjami wynikają z tego, że niektóre szacunki powstawały przed publikacją oficjalnych danych GUS — dlatego zalecamy weryfikację dokładnej kwoty w pierwszej deklaracji ZUS DRA, którą złożysz w lutym 2026.

Karta podatkowa

• Wysokość składki: stała kwota 432,54 zł na miesiąc; w skali roku 3 779,46 zł.
• Sposób liczenia: 9 procent od 100 procent minimalnego wynagrodzenia (4 806 zł).

Karta jest formą zamkniętą dla nowych podatników — wszedł na nią można było ostatnio w 2021 r., później ustawodawca zablokował wybór tej formy dla rozpoczynających działalność. Osoby, które kartę zachowały, w 2026 też płacą więcej — kwota rośnie razem z minimalnym wynagrodzeniem.

Roczne rozliczenie składki za 2025 — kalendarz na 2026

Niezależnie od decyzji o przyszłej formie opodatkowania, w drugim kwartale 2026 trzeba zamknąć rok 2025. Składka zdrowotna jest rozliczana rocznie — co oznacza, że dotychczasowe miesięczne wpłaty są zaliczkami, a finalna kwota ustalana jest na podstawie faktycznego dochodu/przychodu za cały rok.

Cztery daty, które warto zapisać w kalendarzu firmy:

W praktyce spotykamy dwa typowe scenariusze:

Niedopłata — występuje wtedy, gdy w 2025 r. wpłacałeś składki minimalne, a roczny dochód okazał się wyższy od sumy podstaw, od których liczone były składki miesięczne. Różnicę regulujesz razem z deklaracją kwietniową — termin to 20 maja 2026.

Nadpłata — sytuacja odwrotna: składki miesięczne okazały się wyższe niż wynika z rocznego rachunku. Tutaj uwaga: ZUS niczego nie zwraca samodzielnie. Trzeba w terminie do 1 czerwca 2026 złożyć osobny wniosek (RZS-R). Bez tego pieniądze nie wracają na konto firmowe — zostają na koncie składkowym jako zaliczka na kolejne miesiące, co dla cashflow małej firmy jest mniej wygodne.

Jeśli zauważysz błąd w rocznym rozliczeniu po wysłaniu — masz czas na poprawienie deklaracji do początku lipca. Po tej dacie ZUS może już prowadzić własne czynności wyjaśniające.

Pełen mechanizm rocznego rozliczenia oraz wybór konsultanta (księgowa na etat / biuro rachunkowe / zewnętrzna obsługa) — szczegółowo opisaliśmy w osobnym artykule: kiedy księgowa na etat, a kiedy biuro rachunkowe.

Wybór formy opodatkowania i praktyczne kroki

W maju 2026 wielu właścicieli małych firm zadaje sobie pytanie: czy moja obecna forma opodatkowania nadal jest dla mnie najkorzystniejsza? Składka zdrowotna jest jednym z trzech czynników (obok podatku dochodowego i ZUS-u społecznego), które łącznie składają się na efektywne obciążenie pracującego JDG. Zmiana minimalnej składki na 432,54 zł od lutego 2026 zmienia rachunek — nie drastycznie, ale realnie.

Kiedy skala podatkowa wygrywa

Skala podatkowa (12 procent do progu i 32 procent powyżej) ma sens, gdy roczny dochód jest stosunkowo niski — typowo do około 100–120 tys. zł rocznie. Wtedy 12 procent podatku plus 9 procent składki zdrowotnej z dochodu daje niższe obciążenie niż liniowy. Ale uwaga — minimalna składka 432,54 zł obowiązuje również tutaj, więc dla bardzo niskich dochodów to nadal duży udział w cashflow.

Plus skali: kwota wolna od podatku (30 tys. zł rocznie). Minus: brak możliwości odliczenia składki zdrowotnej od dochodu/podatku.

Kiedy liniowy wygrywa

Podatek liniowy (19 procent) staje się korzystniejszy przy wyższych dochodach — typowo powyżej 120–150 tys. zł rocznie. Składka zdrowotna 4,9 procent dochodu jest niższa niż na skali (9 procent), ale za to nie ma kwoty wolnej. Limit odliczenia składki w 2026 to 14 100 zł rocznie — przekroczenie tej kwoty oznacza, że część składki przestaje być kosztem podatkowym.

Próg „opłacalności” liniowego rośnie wraz z wysokością ulg, które tracimy: wspólne rozliczenie z małżonkiem, ulga prorodzinna, kwota wolna. W praktyce każdy przypadek wymaga policzenia w arkuszu na konkretnych danych.

Kiedy ryczałt wygrywa

Ryczałt jest często niedoceniany, mimo że dla wielu branż (IT, usługi profesjonalne, niektóre usługi rzemieślnicze) okazuje się najtańszą formą. Składka zdrowotna jest stała w obrębie progu — to znaczy, że jeśli mieścisz się w II progu (60–300 tys. zł rocznie), płacisz tę samą kwotę miesięczną niezależnie od tego, ile faktycznie zarabiasz w danym miesiącu. To bardzo wygodne dla przewidywalności cashflow, ale niewygodne w miesiącach o niskim przychodzie.

Stawki ryczałtu zależą od kodu PKD: od 2 procent (handel niektórymi towarami) przez 8,5 procent (większość usług, najem) i 12 procent (część usług IT) po 17 procent. Wybór ryczałtu wymaga sprawdzenia, czy Twoja branża w ogóle dopuszcza tę formę i jaką stawkę narzuca.

Alternatywa: spółka

Niektórzy przedsiębiorcy, dla których roczne obciążenie składkowo-podatkowe na JDG przekracza komfort, rozważają przejście na spółkę z o.o. albo na estoński CIT. To inny model — wspólnicy nie płacą indywidualnej składki zdrowotnej od dochodu firmy, opodatkowane są wypłaty (dywidendy lub pensje). Kiedy taka zmiana ma sens i dla kogo — opisaliśmy w artykule: estoński CIT 2026 — kiedy się opłaca.

Checklist na maj–lipiec 2026

Zamiast działać w trybie reaktywnym (zauważyć wzrost składki dopiero w lipcu, gdy ZUS DRA przyjdzie z innymi kwotami), warto teraz przejść przez prosty checklist.

1. Zaktualizuj prognozę cashflow. Wpisz w arkusz miesięczny koszt 432,54 zł od lutego 2026 zamiast dotychczasowych 314,96 zł. Sprawdź, czy w którymś miesiącu 2026 to dodatkowe 117,60 zł nie spowoduje, że pula na inne wydatki (czynsz, leasing, narzędzia) okaże się napięta.

2. Sprawdź dochód za 2025 r. Jeśli mieścisz się blisko progu między formami opodatkowania (skala vs liniowy vs ryczałt), warto zrobić wyliczenie: jaka forma byłaby dla Ciebie najkorzystniejsza w 2026 przy obecnym minimalnym progu składki? Konwersję formy zgłasza się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskany przychód.

3. Przygotuj się do rocznego rozliczenia za 2025. Zbierz wszystkie miesięczne deklaracje ZUS DRA i potwierdzenia wpłat. Jeśli korzystasz z biura rachunkowego — upewnij się, że biuro wie, że roczne rozliczenie składki zdrowotnej trzeba złożyć do 20 maja 2026 wraz z deklaracją za kwiecień.

4. Jeśli liczysz na zwrot nadpłaty — zaplanuj wniosek RZS-R. Termin to 1 czerwca 2026. Pomijając ten termin, nadpłata zostanie zaliczona na poczet przyszłych składek, ale fizycznie pieniędzy nie zobaczysz na koncie firmowym.

5. Zarezerwuj sobie chwilę na decyzję o 2027. Marzec–kwiecień 2027 to ostatni moment, by zmienić formę opodatkowania na rok bieżący (zgłoszenie do 20 lutego). Decyzję podejmij na podstawie faktycznych danych z rocznego rozliczenia 2025 — nie szacunków sprzed wejścia w życie zmian.

Jak my to robimy w Monaltro

Klientom MŚP, którzy prowadzą JDG, w pierwszej kolejności pokazujemy jedną konkretną liczbę: efektywne miesięczne obciążenie (podatek + składka zdrowotna + ZUS społeczny) jako procent przychodu. Ten wskaźnik jest punktem wyjścia — wszystko inne (wybór formy opodatkowania, decyzja o spółce, integracja księgowości z systemem fakturowania) jest funkcją tej liczby. Drugi krok to integracja danych: łączymy systemy fakturowania z arkuszem prognozy, żeby właściciel firmy widział w czasie rzeczywistym, ile ZUS i podatków będzie należnych na koniec miesiąca i na koniec roku. To eliminuje sytuację, w której dopiero przy rocznym rozliczeniu okazuje się, że trzeba dopłacić kilka tysięcy złotych.

Jeśli rozważasz zmianę formy opodatkowania od 2027 i chcesz porównać scenariusze na realnych danych z 2025 — chętnie pomożemy.

Podsumowanie

Mimo medialnego szumu o obniżce, w 2026 składka zdrowotna dla JDG rośnie — minimalna z 314,96 zł w styczniu do 432,54 zł od lutego, czyli o ok. 37 procent. Ustawa o obniżeniu składki została zawetowana, w 2026 obowiązują dotychczasowe zasady, ale z indeksacją minimalnej podstawy do 100 procent minimalnego wynagrodzenia (4 806 zł). To dotyka ok. 1 mln przedsiębiorców, którzy płacili składkę minimalną — głównie na skali, liniowym i karcie podatkowej.

Kalendarz na 2026 ma cztery krytyczne daty: 20 maja (roczne rozliczenie + niedopłata), 1 czerwca (wniosek RZS-R o zwrot nadpłaty), 1 lipca (ostatni termin korekty), 3 sierpnia (najpóźniejszy zwrot przez ZUS). Każda z form opodatkowania ma inną logikę składki — skala i liniowy liczone od dochodu (z minimum 432,54 zł), ryczałt od trzech progów przychodu rocznego, karta podatkowa stała.

Wskazówka: jeśli planujesz zmianę formy opodatkowania na 2027, decyzję podejmij dopiero po zamknięciu rocznego rozliczenia za 2025 (czerwiec–lipiec 2026). Dopiero wtedy będziesz mieć twarde liczby, które pozwolą porównać scenariusze, a nie szacunki bazujące na medialnych zapowiedziach, które — jak pokazała historia z wetem — nie zawsze się materializują.